Wildhygiëneregels in de Benelux

Voorwoord

In deze pagina wordt het wild vanuit de veiligheid van de voedselketen belicht. De pagina is bestemd voor de jagers en jachtopzieners van de Benelux die het geschoten wild in een Benelux-land waar zij de jacht uitoefenen en dat een ander land is dan het land waar zij als gekwalificeerde personen zijn geregistreerd, aan het eerste onderzoek op het gebied van gezondheid en hygiëne zoals voorzien in de verordening (EG) n° 853/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 houdende vaststelling van specifieke hygiënevoorschriften voor levensmiddelen van dierlijke oorsprong, willen onderwerpen.

De Europese regelgeving voor voedselveiligheid (hygiënepakket) voorziet in de mogelijkheid dat een jager, die een hygiëneopleiding heeft gevolgd (gekwalificeerd persoon) een eerste beoordeling van het geschoten wild kan verrichten. Het staat de nationale autoriteiten echter vrij de rechtstreekse afzet door de jager van het wild of het daarvan afkomstige vlees aan de eindverbruiker of de detailhandel te reguleren. De nationale aanpak heeft tot verschillen tussen de diverse landen geleid.
Deze pagina informeert het geïnteresseerde publiek over de bestuursrechtelijke bepalingen die dienen te worden nageleefd door jagers en gekwalificeerde personen die in het Benelux-gebied opereren.

Wilde zwijnen op de eikels

Missie van het Secretariaat-generaal van de Benelux

De   Benelux   is   een   grensoverstijgende   samenwerking   tussen Belgen, Nederlanders en Luxemburgers. De Benelux streeft naar een regio zonder grenzen, omdat dit zorgt voor meer welvaart, mobiliteit,   veiligheid   en   duurzaamheid   voor   iedereen.   Het Secretariaat-Generaal van de Benelux is de centrale spil van de grensoverschrijdende  samenwerking.  Het  initieert,  ondersteunt en   bewaakt   samenwerking   op   het   gebied   van   economie, duurzaamheid en veiligheid.

De grensoverschrijdende samenwerking op veterinair terrein valt onder deze taakstelling. Zij wordt geconcretiseerd in regelmatig overleg tussen de hoofden van de veterinaire dienstens (« Chief veterinary  officers  »,  CVO’s)  over  thema’s  voor  operationele samenwerking  op  het  vlak  van  diergezondheid,  dierenwelzijn en  voedselveiligheid.  Constaterend  dat  de  opleidingen  van  de jagers op het gebied van gezondheid en hygiëne in de Benelux gelijkwaardig zijn, hebben de CVO’s van de drie landen ingestemd met het beginsel van de wederzijdse erkenning tussen de Benelux- landen  van de gekwalificeerde personen en hebben het Benelux Secretariaat-Generaal  opdracht  gegeven  een  werkgroep  in  het leven  te  roepen,  die  zich  over  de  concrete  invulling  van  deze wederzijdse  erkenning  diende  te  buigen.  Deze  brochure  is  het resultaat van  het  overleg tussen nationale deskundigen met de steun van het Secretariaat-Generaal van de Benelux.

De wederzijdse erkenning van de gekwalificeerdeficeerde persoon

Verklaring gekwalificeerd persoon (GP)

De Europese regelgeving schrijft voor dat het wild dat de jager voor de menselijke consumptie wil bestemmen, vergezeld moet gaan  van een door een gekwalificeerd persoon (GP) afgegeven verklaring. In de regel is de jager zelf een GP. Het is voldoende als  minstens  een  van  de  leden  van  het  jachtgezelschap  deze opleiding heeft gevolgd. De GP zou eveneens de jachtopziener kunnen zijn als hij deel van het jachtgezelschap uitmaakt of als hij zich in directe nabijheid bevindt.

In die verklaring worden de vaststellingen opgetekend die tijdens een eerste onderzoek ter plaatse op dat wild zijn gedaan, met inbegrip van het gedrag van het wild vóór het doden en de toestand van de omgeving. Om het doel te bereiken dat met die verklaring, die een belangrijke schakel in de veiligheid van de voedselketen is, wordt nagestreefd, moet de GP naast het kunnen onderscheiden van   normaal   en   abnormaal   een   monster ten   behoeve  van trichinenonderzoek kunnen nemen.

Opleiding niet geharmoniseerd op Europees niveau

Om een GP te kunnen worden en derhalve die verklaring te kunnen afgeven, moet de jager of de jachtopziener ten genoegen van de bevoegde autoriteit van het land waar hij optreedt, een opleiding op het gebied van gezondheid en hygiëne hebben gevolgd en door  die  autoriteit als GP zijn erkend en geregistreerd. Noch de opleiding  noch  de  erkenning  van  GP’s  is  in  Europees  verband volledig geharmoniseerd. Concreet hangt alles van iedere nationale autoriteit af. Iemand kan dan ook alleen als GP fungeren in het land waar hij de opleiding heeft gevolgd en is geregistreerd.

De nationale aanpak heeft tot verschillen tussen de diverse landen geleid. De criteria die aan aspirant-GP’s worden opgelegd alsook aan de opleidingen zelf, die door jagersverenigingen worden verstrekt, lopen uiteen, hoewel in de Europese regelgeving een algemeen kader is geschetst van wat met de opleiding moet worden bereikt. Tot slot verschillen ook de nationale modelverklaringen van elkaar.

Op grond van het subsidiariteitsbeginsel staat het de nationale autoriteiten  ingevolge  de  Europese  regelgeving  bovendien  vrij de rechtstreekse afzet door de jager van het wild of het daarvan afkomstige  vlees  aan  de  eindverbruiker  of  de  detailhandel  te reguleren.  Ook die nationale bepalingen verschillen van land tot land. Het spreekt vanzelf dat die bestuursrechtelijke bepalingen dienen  te  worden  nageleefd  door  jagers  en  GP’s  die  op  het grondgebied van het bewuste land opereren. Die voorschriften moeten dus minstens bekend zijn en maken daarom deel uit van de opleiding.

Edelherten

Afstemming binnen Benelux

Bij de bevoegde autoriteiten van de BENELUX-landen is het besef gegroeid dat een wederzijdse erkenning van GP’s het voor iedereen gemakkelijker zou kunnen maken en een eerste stap zou kunnen betekenen  in  de  richting  van  een  onderlinge  afstemming  van bestuursrechtelijke  bepalingen  op  dit  specifiekeEerste terrein.  Na bestudering van de concrete situatie in elk van onze drie landen de  conclusie  dat een wederzijdse erkenning in twee fasen worden bereikt. De bevoegde autoriteiten hebben aldus in LUX-verband afspraken gemaakt.

Eerste fase: individuele aanvragen

Een  eerste  fase, vanaf  oktober  2011,  mag  een  in  België, Nederland  of  Luxemburg  geregistreerde  GP  in  de  3  landen  als optreden. Het gaat hier om een procedure op verzoek van de betrokkene.

  1. aanvrager  kan  door  de  bevoegde  autoriteit  van  elk BENELUX-land als GP worden erkend, op voorwaarde dat hij:
    1. de  opleiding  heeft  gevolgd  en  is  geregistreerd  in  een BENELUX-lidstaat;
    2. in  het  bezit  is  van  een  jachtakte/jachtverlof  met  een geldigheidsduur  voor  het  lopende  jachtseizoen  die/dat  is afgegeven in het land waar de jacht plaatsvindt en waarin hij de erkenning en registratie aanvraagt;
    3. de voorgeschreven formaliteiten heeft vervuld: zijn aanvraag indienen via een jagersvereniging van zijn land (die daartoe door de bevoegde autoriteit gemachtigd is).

De individuele aanvragen worden door de jagersverenigingen (of  op  een  andere  gelijkwaardige  wijze)  gegroepeerd  en doorgegeven  aan  de  bevoegde  nationale  autoriteiten.  Ze worden vervolgens eenmaal per jaar door het Secretariaat- generaal  Benelux doorgeleid naar de bevoegde autoriteiten van de beide overige landen, die de erkenning al dan niet goedkeuren en de aanvragende autoriteiten kennis geven van het besluit.

Het spreekt vanzelf dat de GP zich bij zijn optreden dient te houden aan de nationale regelgeving en procedures van het land waar de jacht plaatsvindt, met inbegrip van het modeldocument. Als de jager erkend is in het land waar de jacht plaatsvindt en het  geverifieerd is dat er geen recente beperkingen gelden uit oogpunt vanuit sanitaire redenen in de regio waar het wild is geschoten, kan de jager het wild van zijn jacht of het wild dat hij in het afkomstland geschoten heeft meenemen. Hij zal dit wild in de handel kunnen brengen rekening houdend met de nationale wetgeving in dit land, zoals in de onderstaande tabel samengevat.

Tweede fase:

Algemene wederzijdse erkenning

Het is de bedoeling in een tweede fase te bezien of deze procedure kan worden afgeschaft en een algemene Europese regelgeving (Verordeningen (EG) nr. 852/2004 en 853/2004) –

Levering van wild door jager aan EG erkende wildbewerkingsinrichting

Nationale wetgevingen in de Benelux

Nederland Belgie Luxemburg
Nationale wetgeving Regeling Vleeskeuring van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit  van  15  december 20052Rechtstreekse  levering  van  kleine hoeveelheden door de jager aan  de  eindverbruiker  of  aan de  plaatselijke  detailhandel  die rechtstreeks aan de eindverbruiker levert. KB van 22 december 2005 betreffende de hygiëne van levensmid- delen van dierlijke oorsprong3: Rechtstreekse  levering  van  kleine  hoeveelheden door de jager aan  de  eindverbruiker  of  aan de  plaatselijke  detailhandel  die rechtstreeks aan de eindverbruiker levert. Groothertogelijk besluit van 4 februari 1994  betreffende de veterinairrechtelijke  en  gezondheids- vraagstukken met betrekking tot het doden van vrij wild en het in de handel brengen van vlees van vrij wild;Groothertogelijk   besluit   van   1 december 1994 tot wijziging van het  groothertogelijk  besluit  van4 februari 19945   betreffende de veterinairrechtelijke  en  gezond- heidsvraagstukken   met   betrek- king tot het doden van vrij wild en het in de handel brengen van vlees van vrij wild.
Eigen consumptie? Toegestaan, geen verklaring, vrij- willig trichinenonderzoek Toegestaan, geen verklaring, vrijwillig trichinenonderzoek Toegestaan, geen verklaring

Rechtstreekse verkoop door jager van beperkte aantallen?

Eindverbruiker? Toegestaan + verklaring+ trichinenonderzoek Toegestaan + verklaring+ trichinenonderzoek Niet toegestaan
Restaurant Idem Niet toegestaan, behalve … (zie hieronder detailhandel) Niet toegestaan
Detailhandel Idem Niet  toegestaan,  behalv al die detailhande beschik ove een erkennin al wildbewerkingsin richting die grenst aan een detail- handelszaa (minder  uitgebreide voorwaarden dan die van verordeningen 852 en 853; vlees bestemd voor de levering aan die detailhan- del en uitsluitend voor de verkoop aan de eindverbruiker) Niet toegestaan
Aanwezigheid GP tijdensjacht Niet verplicht Verplicht Verplicht, behalve afwijking
Afstaan karkas Afstaan alleen heel karkas of als vlees van vrij wild Afstaan alleen heel karkas Afstaan alleen heel karkas

1 Nationale wetgeving ter nadere uitvoering van EG-verordening, met regels voor de uitzonderingen van de EG-verordening.

2 http://wetten.overheid.nl/zoeken/

3 http://www.ejustice.just.fgov.be/doc/rech_f.htm

4 http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1994/0012/1994A01981.html

5 http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1994/0105/1994A21282.html?highlight=R%C3%A8glement%22grand-ducal%22du%224%22f%C3%A9vrier%221994%22gibier

BELGIË

De jager die het wild bejaagt om dit aan een derde (eindverbruiker of wildbewerkingsinrichting) af te staan, moet de GP-status hebben. Gaat het om een groep jagers, dan volstaat het als er minstens één GP aanwezig is.

Verklaring eerste onderzoek

De genummerde verklaringen worden in boekjes aan gekwalificeerde personen verstrekt door de Royal Saint- Hubert Club de Belgique in het Frans en het Duits en door de Hubertusvereniging Vlaanderen in het Nederlands. Deze boekjes zijn individueel en elke verklaring wordt in tweevoud en genummerd verstrekt. Het origineel vergezelt het wild dat aan een wildbewerkingsinrichti ng of de eindverbruiker wordt afgeleverd. Het wordt in principe aan het gedode dier bevestigd. Voor zover het wild een identificatie draagt (genummerd label), moet het document niet aan het dier worden bevestigd als dat identifiatienummer in de verklaring wordt vermeld. Dit geldt eveneens als de verklaring betrekking heeft op verschillende gedode dieren en hun identificatie daarin duidelijk is aangegeven.

VERKLARING GP BELGIE GROFWILDVERKLARING GP BELGIETrichinenonderzoek bij wilde varkens verplicht

Alle wilde zwijnen worden in erkende wildbewerkingsinrichtingen onderzocht op trichinen. Bij rechtstreekse overdracht aan een eindverbruiker neemt de GP monsters en doet ze analyseren. Hij vermeldt dit in de verklaring en deelt nadien het resultaat mee. Indien voor eigen consumpti e van de jager (en zijn gezin) bestemd, is het onderzoek aanbevolen. Levering van vrij wild door de jager aan de detailhandel die rechtstreeks aan de eindverbruiker levert De jager mag in de regel geen wild aan een detailhandelszaak leveren. Op grond van de nati onale wetgeving mag van deze mogelijkheid evenwel gebruik worden gemaakt door de detailhandel die rechtstreeks aan de eindverbruiker levert, zodra een wildbewerkingsinrichti ng aan die zaak grenst. Het wild wordt dan in die inrichting gekeurd.

BELGIË

Schema belgie GP Beslisschema 2 GP Belgie

Beslisschema 2 GP Belgie

NEDERLAND

Voor de GP relevante nati onale regelgeving is in Nederland opgenomen in de Regeling Vleeskeuring van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van 15 december 2005.

Verklaring eerste onderzoek Grof vrij wild

Bij de levering van grof vrij wild moet aan het karkas een uniek identificatienummer worden bevestigd, bij voorkeur het wildmerknummer dat in de benodigde ontheffing voor het afschot is vermeld. Verder moet een verklaring meegeleverd worden waarop de voorgeschreven informatie.

Op een Verklaring mogen de gegevens van meerdere stuks grofwild vermeld worden, mits de identificatie goed geborgd is (middels wildmerk) en mits alle op de Verklaring vermelde dieren naar één en dezelfde wildbewerkingsinrichting gaan. Let op dat bij abnormaliteiten duidelijk wordt aangegeven op welk dier dit betrekking heeft !

Bij wilde zwijnen moet ook de uitslag van het trichinenonderzoek meegeleverd worden.

Voorbeeld van een ‘Verklaring eerste onderzoek’ voor het grof vrijwild.

Verklaring 1e GP Nederland

 

Kleinwild

Per partij kleinwild (zelfde datum en gebied geschoten) dient de ‘Verklaring eerste onderzoek’ meegeleverd te worden.

In het kader van de traceerbaarheid die Verordening (EG) nr. 178/2002 voorschrijft , is het van belang dat bijgehouden wordt aan wie het wild wordt geleverd. Ook degene die het wild ontvangt/koopt moet bijhouden wie het wild geleverd heeft . Het is in het kader van de traceerbaarheid namelijk noodzakelijk dat één stap terug en één stap vooruit nagetrokken kan worden. De administratie van leveren en ontvangen moet drie jaar worden bewaard.

Voorbeeld van een ‘Verklaring eerste onderzoek’ voor het kleinwild.

Verklaring GP Kleinwild Nederland

 

Verklaring 1e Onderzoek kan gedownload worden via onze website;

Verklaringen-wildhygiene-grofwild

Formulieren-wildhygiene-kleinwild

Mogelijkheden bij abnormaliteit

Indien de gekwalificeerde persoon bij wild een abnormaliteit heeft geconstateerd, heeft de GP wettelijk gezien drie mogelijkheden.

Hij kan het dier:

  1. In het veld achterlaten.
  2. Ter destructie bestemmen.
  3. Overdragen aan de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA) indien de jager het wild in de (lokale) handel wil brengen. Overdragen aan de NVWA betekent dat een dierenarts van de NVWA het wild nader onderzoekt of het al dan niet voor consumptie geschikt is. Om het wild over te dragen NVWA, neemt de gekwalificeerde persoon contact op met de NVWA telefoon: +31 800-0488. 3.
  4. Het dier laten onderzoeken bij het Dutch Wildlife Health Centre (DWHC) te Utrecht. De GP kan een dier dat afwijkingen vertoont voor onderzoek aanbieden aan het DWHC: Vooraf moet alti jd contact wordt opgenomen met het DWHC (tel: +31 30 253 7925).

Daar wordt bepaald of onderzoek gewenst en/of mogelijk is en kunnen verdere afspraken gemaakt worden over het transport. Op de website van DWHC (www.dwhc.nl) is diverse informatie beschikbaar, zoals een instructie over het inpakken van op te sturen dode dieren. Na onderzoek worden de restanten ter destructie bestemd.

Wilde zwijnen (en overige vatbare soorten) en trichinen

Trichinenonderzoek bij wilde varkens verplicht 

Alle wilde zwijnen – met uitzondering van eigen consumptie – moeten worden onderzocht op trichinen. Na de monstername moet het karkas en ev. organen in de koelcel/verzamelplaats blijven hangen totdat de uitslag van het trichinenonderzoek ontvangen is. Als de uitslag van het trichinenonderzoek negatief is, moet een kopie van de uitslag bij het wild zwijn meegeleverd worden. Als de uitslag verdacht is, neemt de NVWA een tweede monster. Als deze uitslag positief is, dan moet het dier ter destructie worden bestemd.

In Nederland mogen monsters alleen middels de digestiemethode door een erkend lab worden onderzocht. Uitsluitend bij eigen gebruik is het niet verplicht om wilde zwijnen op trichinen te laten onderzoeken, maar dit wordt wel sterk aanbevolen. Zie ook paragraaf ‘nemen van een trichinenmonster’. De instructie Trichinella onderzoek op vrij wild, monstername uitgevoerd door de Gekwalificeerde persoon en het geleidebiljet Trichinenmonsters wilde zwijnen kunnen worden gedownload van de website van de NVWA: http://www.nvwa.nl/onderwerpen/werkwijze-dier/dossier/ keuringen/voorschrift e-vrij-wild

Wild zwijn kopje

Stappenoverzicht GP Nederland Stappenplan overzicht GP Kleinwild Nederland

LUXEMBURG

De nationale wetgeving m.b.t. het in de handel brengen van vrij wild kan via volgende link gedownload worden http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1994/0012/a012.pdf. Voor elk stuk geschoten wild moet de verklaring hieronder door een gekwalificeerde persoon ingevuld worden, met uitzondering van stukken wild voor eigen consumptie. Deze verklaringen kunnen verkregen worden bij;

de Fédération Saint-Hubert des Chasseurs du Grand-Duché de Luxembourg asbl, 15,rue de l’Ecole, L- 9167 MERTZIG

(Tel: (+352) 26 88 09 88 / (+352) 621 294 453

Verklaring 1e onderzoek Luxemburg

Te vervullen formaliteiten om in een ander Benelux-land als GP op te treden

– Bevoegde autoriteiten België

FAVV (Federaal Agentschap voor de veiligheid van de voedselketen) Administratief Centrum Kruidtuin Food Safety Center Kruidtuinlaan 55 B-1000 BRUSSEL www.favv.be Tel: + 32 2 211 82 11 Contact: Dr. Johan Verhaeghe S2.pccb@favv.be

Hubertus vereniging Vlaanderen vzw Lambertmontlaan 410 B-1030 Brussel Tel: +32 2 242 07 67 Contact: info@hvv.be  | http://www.jachtinfo.be

Trichinenlaboratoria:http://www.favv-afsca.fgov.be/laboratoria/ trichinenlaboratoria/

Nederland

Aanmelding via: www.faunaregistratie.nl NVWA (Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit) Prinses Beatrixlaan 2 2595 AL Den Haag Postbus 19506 2500 CM Den Haag www.vwa.nl Tel: + 31 88 223 33 33 Contact: Dhr. Hans Dannenberg

Koninklijke Jagersvereniging (KJV) Postbus 1165 3800 BD Amersfoort Amsterdamseweg 16 3812 RS Amersfoort Contact: ecologie@koninklijke-jagersvereniging.nl

Trichinenlaboratoria:http://www.vwa.nl/onderwerpen/werkwijzedier/dossier/keuringen/voorschrifte-vrij-wild

Luxemburg

Administration des Services vétérinaires (ASV) 211, rte d’Esch L – 1471 Luxembourg B.P. 1403 L – 1014 Luxembourg http://www.asv.public.lu/fr/index.html Tel: +352 2478-2539 Contact: Dr. Jean Brasseur

Fédérati on Saint-Hubert des Chasseurs du Grand-Duché de Luxembourg (FSHCL) 15, rue de l’Ecole, L- 9167 MERTZIG Tel: +352 26 88 09 88 E-mail: info@fshcl.lu www.fshcl.lu

Trichinenlaboratoria: LMVE 54, Avenue Gaston Diderich B.P. 1020 Luxembourg Tel: +352 24782544

Print Friendly, PDF & Email