Het wilde zwijn in Limburg – Aanwinst of ongewenst?

 

Het gaat goed met de wilde zwijnen in Limburg. Waren zij eerst beperkt in hun voorkomen tot het Nationaal Park De Meinweg, tegenwoordig kun je ze in de gehele provincie tegenkomen.

Begin deze eeuw waren het voornamelijk zwijnen die ontsnapten uit het raster van het Nationaal Park, de jaren daarna kwamen zij ook binnenwandelen vanuit Duitsland, België en Brabant. Op dit moment (2018) is het wilde zwijn algemeen voorkomend. In Noord Limburg is er nog geen sprake van overlast, in Midden- en Zuid Limburg echter is de populatie inmiddels zo gegroeid dat schade aan landbouwgewassen sterk toeneemt en ook het aantal aanrijdingen met wilde zwijnen laat een stijgende lijn zien. Boeren zien dat hun gewassen met regelmaat vernield worden hetgeen naast een hoop frustratie ook een flinke inkomstenderving tot gevolg kan hebben. Een aanrijding met een wild zwijn heeft een dermate grote impact dat je mag hopen zodat zowel de bestuurder en zijn of haar inzittenden er met beperkt letsel vanaf komen. Over de schade aan het voertuig en het leed voor het betrokken dier hebben we het dan nog niet gehad.


Waarom groeit de populatie wilde zwijnen zo hard in Limburg?

Met name het grote voedselaanbod, zowel natuurlijk als vanuit de landbouw, het ontbreken van strenge winters en het ontbreken van natuurlijke vijanden zorgen ervoor dat de wilde zwijnen zich maximaal kunnen ontwikkelen. De worpgrootte stijgt nog steeds en ze krijgen ook nog eens meerdere malen per jaar jongen.

Moeten wij blij zijn met het wilde zwijn in onze provincie?

Een wild zwijn is een ruige diersoort, imposant van aangezicht, uiterst intelligent en zonder meer een aanwinst voor de Limburgse natuur. Daarnaast heeft een wild zwijn ook een ecologische functie in onze natuur. Door te wroeten met zijn neus maakt het dier de ondergrond los waardoor natuurlijke bosverjonging mogelijk wordt.

Dat wroeten echter zorgt bij veel landbouwers in onze provincie voor flinke schade aan hun landbouwproducten. Een landbouwer moet hard werken en wil graag een eerlijke boterham verdienen met het verbouwen van zijn producten. Schade voorkomen is lastig. Het gedrag van wilde zwijnen is onvoorspelbaar en vaak is een zeer solide maar ook duur hekwerk de enige mogelijkheid om de zwijnen uit zijn mais of grasland te houden. Deze grote investeringen wegen niet altijd op tegen de schade die boeren oplopen of de investering is dermate hoog dat de boer deze kosten niet kan dragen. Noord- en Midden Limburg herbergen veel intensieve veehouderij waaronder varkenshouderijen. Er is een risico dat wilde zwijnen ziekten overdragen aan hun tamme soortgenoten.

Burgers in onze provincie komen de zwijnen steeds vaker tegen. Recreanten zien in bepaalde gebieden de zwijnen nu met regelmaat. Zwijnen zijn eigenlijk nachtdieren. Zij verplaatsen zich overdag voornamelijk omdat ze ergens in het struweel verstoord worden. Loslopende honden zijn hier vaak debet aan maar ook luidruchtige motorvoertuigen en wandelaars die afwijken van de toegestane paden kunnen de zwijnen dwingen hun schuilplaats te verlaten. Omdat het wilde zwijn geen vaste voortplantingsperiode kent in onze provincie ziet men dan ook vaak een moederdier met een aantal jongen, klein of groot, die een veilig heenkomen zoeken, liefst zo ver weg mogelijk verwijderd van de mensen. Iemand die voor het eerst een wild zwijn ziet is geïmponeerd door zijn verschijning. Ze vergeten echter dat de dieren schuw zijn en uitstekend in staat zijn zichzelf te verdedigen. Behalve iemand ondersteboven lopen en bijten kunnen mannelijk exemplaren stevige verwondingen toebrengen met hun grote snijtanden. Het is dus niet verstandig om zwijnen op te zoeken in de natuur, honden te laten loslopen of te denken dat de jonge biggetjes best geaaid kunnen worden. Houd afstand! Stevig letsel kan anders het gevolg zijn.

De populatie stijgt nog altijd, de schade aan de landbouw en het verkeer neemt nog steeds toe; Hoe moet dat nu verder?

Het is belangrijk dat Limburg een beheermodel hanteert waarin het wilde zwijn welkom is in onze natuur maar dat de schades aan de landbouw tot een minimaal niveau beperkt blijven en verkeersongevallen zoveel mogelijk worden voorkomen. In de Faunabeheereenheid Limburg zijn partijen vertegenwoordigd die een direct belang hebben bij het beheer van diersoorten in onze provincie:

Grondeigenaren, gemeenten en natuurbeschermingsorganisaties willen voornamelijk de regie op hun eigen gronden houden maar realiseren zich ook dat niets doen aan de groeiende populatie zwijnen geen optie is. Enerzijds hebben zij een beschermende functie, anderzijds tonen zij zich een goede partner t.o.v. de boeren om op hun eigendommen ook zwijnen te laten schieten. Enerzijds beschermen, anderzijds goed nabuurschap tonen. Gemeenten zijn daarnaast ook verantwoordelijk voor de veiligheid van hun burgers.

Boeren moeten zich realiseren dat de wilde zwijnen nooit meer weg zullen gaan. Ze zullen dus goed moeten nadenken welke maatregelen men zelf kan nemen om gewassen zo goed mogelijk te beschermen. Daarnaast moeten zij nauw contact onderhouden met de jagers die de wilde zwijnen proberen te schieten.

Jagers hebben een belangrijke functie.

Beheer van zwijnen zonder gebruik van een geweer is geen optie. Jagers doen in nauw overleg met boeren en natuurbeschermingsorganisaties hun best om de populatiegroei af te remmen en landbouwschade aanvaardbaar te houden. Dat kost heel veel tijd, moeite en geld. Gelukkig heeft Limburg een uitstekend dekkend netwerk van ruim 30 wildbeheereenheden waarin de jagers zich verenigd hebben. Jagers zijn geschoolde ambachtslieden. Behalve hun geweer hebben zij een enorme kennis in hun “rugzak” over veiligheid, kennis van natuur, bos en fauna, landbouw, veeteelt en andere onderwerpen waarmee men te doen heeft in het buitengebied. Jagers dragen een grote verantwoordelijkheid, daar zijn zij zich zeer van bewust.

Dierenbeschermers, die ook deel uitmaken van de Faunabeheereenheid Limburg, zijn kritisch betrokken bij het hele schadebestrijdingsproces. In hun hart zouden zij de dieren allemaal willen beschermen, echter dat is geen optie. Ingrijpen middels afschot is noodzakelijk. Zij toetsen vooraf of de manier van afschot zo diervriendelijk mogelijk verloopt, of de door de provincie verleende ontheffingen wel aan de criteria voldoen en blijven altijd bezien of er ook andere opties zijn dan afschot.

Breed draagvlak: Over het beheer van de wilde zwijnen worden afspraken gemaakt in de zogenaamde Schadetafels.

Wat is een Schadetafel? Een Schadetafel is een overlegorgaan van een wildbeheereenheid waarvoor alle partners in het buitengebied van die wildbeheereenheid zijn uitgenodigd.

Wie nemen er zoal deel aan deze jaarlijkse overlegorganen?

Per WBE worden 2 zwijnencoördinatoren uitgenodigd, een woordvoerder van de LLTB-afdeling eventueel aangevuld met een grote grondgebruiker, Staatsbosbeheer, Stichting Limburgs Landschap, Natuurmonumenten, Gemeenten, het Waterschap en mogelijk andere partijen, afhankelijk van de regio. Samen maken deze partners afspraken over het beheer. Waar mag beheer plaatsvinden? Waar niet? 3

Zwijnen zijn erg moeilijk te schieten. De jager heeft een heel arsenaal aan hulpmiddelen nodig om ook daadwerkelijk tot schot te komen. Onderlinge communicatie is onontbeerlijk. Door minimaal 1x per jaar te evalueren kan men het beleid bijstellen of opschalen.

Zoekende: Op dit moment (2018) worden er jaarlijks meer dan 1000 zwijnen geschoten verspreid over de gehele provincie. De jachtmethoden op wilde zwijnen zijn wettelijk beperkt. De toekomst zal uitwijzen of we op de goede weg zijn. Het wilde zwijn is zeker een aanwinst voor onze Limburgse natuur maar beheer is noodzakelijk om grote problemen te voorkomen. Daar werken wij met z’n allen aan!

Namens de partners van de Faunabeheereenheid Limburg:

Provincie Limburg

Federatie Particulier grondbezit

Jagersvereniging en Nederlandse Organisatie voor Jacht en Grondbeheer

LLTB-Limburgse Land en Tuinbouwbond

Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, Stichting het Limburgs Landschap

Dierenbescherming, Milieufederatie, Koninklijk Limburgs Natuurhistorisch Genootschap

 

Print Friendly, PDF & Email

Reacties kunnen niet achtergelaten worden op dit moment.