Wolvenbeleid: aangepast ontwerpbesluit en Wolvenplan 2025 geven provincies meer ruimte voor ingrijpen

Met dit besluit wil het kabinet incidenten tussen wolven, mensen, huisdieren en vee beter voorkomen. Provincies krijgen bovendien meer mogelijkheden om bij probleemwolven en probleemsituaties snel én juridisch houdbaar in te grijpen.

Het voorstel volgt op een eerdere motie van de Tweede Kamer en op kritiek van de Raad van State op de vorige versie van het ontwerpbesluit.

In het aangepaste voorstel wordt de beschermingsstatus van de wolf in de nationale regels in lijn gebracht met de gewijzigde Europese bescherming. Daardoor wordt het eenvoudiger om wolven te verjagen of te verstoren zonder vooraf een vergunning aan te vragen, met als doel wolven schuw te houden en incidenten te beperken. Tegelijk bevat het ontwerp strengere voorwaarden voor het vangen of doden van wolven in uitzonderlijke situaties, bijvoorbeeld wanneer een wolf agressief gedrag richting mensen vertoont of herhaaldelijk schade veroorzaakt aan aantoonbaar goed beschermd vee.

Het ontwerpbesluit introduceert daarnaast heldere definities van probleemwolf en probleemsituatie met een wolf. Daarmee wil het kabinet sneller en consistenter kunnen beoordelen wanneer ingrijpen noodzakelijk is.

Het Wolvenplan 2025 wijkt vooral af van eerdere versies doordat het is toegesneden op de sterk toegenomen aanwezigheid van wolven in Nederland. Het plan geeft daardoor concretere richtlijnen voor preventie en voor optreden bij incidenten. Het vervangt het Wolvenplan uit 2019 en het addendum uit 2023 en bevat volgens het IPO verder uitgewerkte interventierichtlijnen voor situaties met mensen, honden en vee, en voor dode of gewonde wolven.

Belangrijkste verschillen

  1. Meer actuele context: het plan is herzien omdat er inmiddels aanzienlijk meer wolven in Nederland leven, waardoor de praktijk van samenleven met wolven centraler staat.
  2. Meer aandacht voor ingrijpen: het plan beschrijft meer scenario’s en interventiemogelijkheden, zodat provincies bij incidenten duidelijker houvast hebben.
  3. Sterkere nadruk op preventie: meer focus op schadepreventie, zoals wolfwerende rasters en aanvullende maatregelen om aanvallen op vee te voorkomen.
  4. Meer samenwerking en afstemming: het plan sluit aan op de Landelijke Aanpak Wolven en benadrukt samenwerking tussen provincies, het Rijk en andere betrokken partijen.
  5. Meer regionale uitwerking: provincies gebruiken de gezamenlijke uitgangspunten als basis en werken die uit in eigen beleid, passend bij de regionale situatie.

In de praktijk

De eerdere versies waren vooral bedoeld als basis voor de omgang met een opkomende wolvenpopulatie. Het Wolvenplan 2025 is expliciet gericht op de huidige situatie: meer wolven, meer meldingen en een grotere behoefte aan duidelijke, uitvoerbare handelingskaders.

Daarnaast is er meer aandacht voor publiekscommunicatie en voor de afbakening van situaties waarin ingrijpen bij een wolf wel of niet mogelijk is.

Voor de meest ernstige situatie—wanneer een wolf letsel toebrengt aan een mens—wordt de mogelijkheid geïntroduceerd om vooraf een vergunning voor afschot te verlenen. Daarmee kan in een acute situatie direct worden gehandeld.

Volgens de staatssecretaris blijft preventie een belangrijk onderdeel van de aanpak. Voorlichting, ondersteuning van maatregelen voor veebescherming en samenwerking met provincies en buurlanden worden daarom voortgezet.

Kort samengevat

De kern is dat het Wolvenplan 2025 minder algemeen en meer uitvoeringsgericht is dan de versies uit 2019 en 2023: meer preventie, meer uitgewerkte scenario’s voor ingrijpen en meer nadruk op samenwerking tussen provincies en het Rijk.

Het aangepaste ontwerpbesluit wordt opnieuw aan de Raad van State voorgelegd; het kabinet streeft ernaar dat de nieuwe regels nog voor de zomer in werking treden